Szukaj
Z nauczania Kościoła
Ks. dr hab. Arkadiusz Olczyk jest autorem książki pt. "Podstawy teologii moralnej”, wydawnictwo "Regina Poloniae", Częstochowa 2018, ss. 176.
Orędzie Ojca Świętego Franciszka na 51. Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu
Nasze konto bankowe

PKO BP S.A. Oddział I w Częstochowie

ul. Kościuszki 2a      
42-200 Częstochowa

11 1020 1664 0000 3802 0116 5612

Kuria Metropolitalna w Częstochowie

 

Caritas Archidiecezji Częstochowskiej
Portal "Moje Powołanie" - Zakon Pijarów

 

OKRES PROPEDEUTYCZNY

 

W DIECEZJALNYCH WYŻSZYCH SEMINARIACH DUCHOWNYCH

W POLSCE

 

 Kościół katolicki uważa formację do kapłaństwa za swoje zadanie priorytetowe, decydujące także o przyszłości jego misji ewangelizacyjnej.

Konferencja Episkopatu Polski w nawiązaniu do zaleceń adhortacji Ojca Świętego Jana Pawła II Pastores dabo vobis oraz postanowień zawartych w Ratio institutionis sacerdotalis pro Polonia (z roku 1999) uznaje konieczność wprowadzenia w diecezjalnych wyższych seminariach duchownych okresu propedeutycznego.

Potrzeba ta wynika ze zróżnicowanej kondycji duchowej i ludzkiej kandydatów do kapłaństwa. Pewien ich procent pochodzi z rodzin niepełnych i dysfunkcyjnych, co pociąga za sobą trudność w podejmowaniu decyzji wiążących na całe życie oraz osłabia zdolność do budowania autentycznych relacji międzyludzkich. Problemy tego typu pogłębiają postawy wpisane w styl życia współczesnej młodzieży: pośpiech, ucieczka od ciszy, ekranizacja i wirtualizacja życia, utylitaryzm, nastawienie na szybki efekt. Najważniejszy jednak problem stanowią dla wielu młodych ludzi: brak osobistego doświadczenia wiary w Boga i zakorzenienia w Kościele oraz niezrozumienie modlitwy indywidualnej i liturgicznej.

W takich środowiskach młodzieżowych wzrastają przyszli kandydaci do kapłaństwa. Wprawdzie wielu z nich wynosi piękne doświadczenia wiary z rodzin czy grup duszpasterskich, ale i oni potrzebują głębszego wprowadzenia w życie duchowe i wspólnotowe.

Z powyższego rozpoznania wynikają główne cele związane z okresem propedeutycznym. Po pierwsze, wprowadzenie w życie duchowe, które otwiera na osobowe spotkanie z Bogiem w Jezusie Chrystusie, odkrycie mocy formacyjnej Słowa Bożego (Lectio divina) i życie liturgią. Po drugie, doświadczenie Kościoła (także Kościoła partykularnego) jako żywej wspólnoty zbawienia. Po trzecie, pomoc w zdobyciu dojrzałości ludzkiej i integracji osobowej, w oparciu o klasyczną kulturę humanistyczną. Okres propedeutyczny stwarza także okazję uzupełnienia wiedzy religijnej oraz wykształcenia ogólnego.

Osiągnięciu tych celów powinny służyć: miejsce (poza głównym budynkiem seminarium), czas (pożądany rok, minimum jeden semestr) oraz starannie dobrane narzędzia i program. Główny akcent programu powinien być położony na życie duchowe – przede wszystkim na wprowadzenie w modlitwę myślną, opartą na Słowie Bożym i na przeżyciu liturgii. Formacji duchowej winny towarzyszyć wykłady i ćwiczenia z zakresu teologii życia wewnętrznego, szkół duchowości chrześcijańskiej, wprowadzenie do Pisma Świętego i w liturgię. Pomocą mogą być także bogate teksty Katechizmu Kościoła Katolickiego. Elementem formacji liturgicznej winno być przeżywanie – w miarę możliwości tylko we wspólnocie grupy formacyjnej – istotnych momentów roku liturgicznego.

Formacja ludzka i powołaniowa ma stworzyć kandydatom możliwość poznania samego siebie (indywidualnie i we wspólnocie), zmierzenia się z własną przeszłością i z wynikającymi z niej ograniczeniami. Winny temu służyć: kierownictwo duchowe, kształtowanie sumienia, zwłaszcza w sakramencie pokuty, dni skupienia, rekolekcje, a także warsztaty z komunikacji, konsultacje psychologiczne itd. Wychwycone problemy pozwolą zasugerować kandydatom ewentualne formy i czas potrzebnej terapii.

Jednym z ważnych narzędzi formacji ludzkiej powinna być także praca nad tekstami literackimi, skoncentrowanymi wokół zasadniczych dla człowieka pytań i wartości. Istotnym elementem będzie również praca fizyczna – indywidualna i w grupie – oraz aktywny wypoczynek.

W okresie propedeutycznym kandydaci zasadniczo nie powinni korzystać z telewizji, internetu, gier komputerowych, telefonów komórkowych itp. Trzeba im stworzyć natomiast możliwość kontaktu z bogactwem kultury polskiej i europejskiej (teatr, muzea, opera, filharmonia itp.). W zależności od rozeznania można zorganizować kandydatom zajęcia uzupełniające wiedzę z zakresu języka, literatury i historii polskiej.

Wszystkie elementy formacji (przygotowanie liturgii, dzielenie się Słowem Bożym, praca fizyczna, wypoczynek) winny odbywać się w małych grupach, pod opieką odpowiedniej liczby przewodników duchowych.

Okres propedeutyczny powinny zamykać wielodniowe rekolekcje, zakończone formalnym ponowieniem woli kandydata kontynuowania formacji do kapłaństwa.

Tak opisany okres propedeutyczny winien znaleźć kontynuację w formach i propozycjach następnych etapów drogi do kapłaństwa w ramach seminarium.

 

Namysłowi i decyzji biskupa diecezjalnego trzeba pozostawić: określenie czasu i miejsca okresu propedeutycznego, uzgodnienie jego przebiegu w odniesieniu doratio studiorum oraz programu studiów wydziałów teologicznych, a także możliwość wprowadzenia dodatkowego czasu praktyk przed święceniami diakonatu lub po ich przyjęciu.

 

Dokument przyjęty podczas 350. Zebrania plenarnego Konferencji Episkopatu Polski w Częstochowie, dnia 26 listopada 2009 r.

 

Za zgodność:

 

+ Stanisław Budzik